Μην τρως την καρδιά σου!

2020-01-04

«...νιώθω την ανάσα μου να κόβεται! Τα γόνατά μου να βαραίνουν. Με κατακλύζει ένα έντονο συναίσθημα δυσφορίας που συμπληρώνεται πάντοτε από μια ταχυκαρδία ανυπόφορη, θα έλεγα. Φοβάμαι. Αλλά τι;»

Το άγχος αποτελεί ίσως έναν από τους βασικότερους παράγοντες εμφάνισης ψυχοσωματικών συμπτωμάτων (ημικρανίες, αϋπνίες, κρίσεις πανικού, γαστρικά προβλήματα και πολλά άλλα). Ας ξεκινήσουμε αποσαφηνίζοντας μια βασική διαφορά ανάμεσα σε δύο έννοιες αρκετά 'μπερδεμένες' στο μυαλό μας. Στρες και άγχος. Το στρες είναι μια αντίδραση που επηρεάζεται από εξωτερικές καταστάσεις. Προέρχεται δηλαδή, από εξωτερικά ερεθίσματα που λαμβάνουν χώρα στο ΤΩΡΑ. Πρόκειται για μια απολύτως φυσιολογική κατάσταση, την οποία αντιμετωπίζουν όλοι οι άνθρωποι δικαίως στην καθημερινή τους ζωή. Εν αντιθέσει, το άγχος αφορά σε μια υποκειμενική δυσφορία σχετικά με το ΜΕΛΛΟΝ. Ας μιλήσουμε λίγο για το μέλλον. Τι είναι τέλος πάντων αυτό το τέρας εκπλήξεων που τόσο πολύ ποθούμε να αποκωδικοποιήσουμε και να... προβλέψουμε ίσως, κάποιες φορές; Η αρχαία ελληνική λέξη 'μέλλω' παίρνει σάρκα και οστά στη νεοελληνική σημασία της λέξης 'σκοπεύω'. Το μέλλον λοιπόν, αναφέρεται στις προκείμενες πράξεις. Σε αυτά που ΘΑ συμβούν. Εν έτη 2019 και μέσα από αμέτρητες επιστημονικές έρευνες, αρμόζει να τονίσουμε πως δεν υπάρχει στην πραγματικότητα η κυριολεκτική έννοια της 'μαγικής σκέψης'. Κανείς λοιπόν, δεν μπορεί να προβλέψει το μέλλον, παρά μόνο να κάνει εικασίες, στις οποίες κάποιες φορές απλώς τυχαίνει να «μάντεψε» σωστά. Αυτό όμως δε θα έπρεπε να χρησιμοποιείται ως επιβεβαίωση μιας μαντικής ικανότητας, αλλά ως μια απλή και τυχαία κατάσταση «παρανοειδούς σύμπτωσης».

Το άγχος λοιπόν, θερίζει την ψυχοσύνθεση του ανθρώπου, αν αναλογιστεί κανείς τους γρήγορους ρυθμούς των σημερινών κοινωνιών, τα -πολλές φορές- άπιαστα πρότυπα και τις απαιτητικότατες νόρμες που εμείς οι ίδιοι θέσαμε, περιπλανώμενοι στα κύματα ενός αβέβαιου μέλλοντος. Για τι αγχωνόμαστε τότε; Μήπως αγχωνόμαστε για κάτι μη ρεαλιστικό; Η απάντηση είναι ΝΑΙ! Πρόκειται για μια μανιακή κατάσταση, που προέρχεται από μια καθαρά εσωτερική διαδικασία για κάτι μη υπαρκτό, ή τουλάχιστον ακόμη. Δημιουργούμε λοιπόν διάφορα φανταστικά σενάρια για την έκβαση της πορείας μας. Στο σημείο αυτό, εντοπίζουμε το πάντρεμα του άγχους με το διάσπαρτο συναίσθημα κούρασης και εξάντλησης που νιώθει το άτομο. Πέραν αυτού, διάφορες άλλες αρνητικές απόρροιες ακολουθούν, όπως έντονος θυμός, εκνευρισμός, ευερεθιστικότητα, ένταση, διάχυτο συναίσθημα φόβου και ανησυχίας. Ορισμένοι άλλοι, αντιμετωπίζουν δυσκολίες συγκέντρωσης, αισθήματα πανικού, αλλά και επαγρύπνηση (over-awareness).

Ο Freud δηλώνει πως όταν το άτομο «τρώει» ψυχική ενέργεια για κάτι που δεν έχει επιτελεστεί, το ψυχικό όργανο κουράζεται. Ο χώρος που μένει για να επιτελεστούν άλλες βασικές λειτουργίες, μειώνεται σταδιακά και με συνέπεια. Το άτομο αναλώνεται ξανά και ξανά στις εμμονικές σκέψεις του σχετικά με το τι θα συμβεί αύριο. Σπαταλάει όλη τη λιβιδινική του ενέργεια δημιουργώντας φαντασιωσικά σενάρια για το μέλλον, καταστρέφοντάς το στην ουσία. Το παρελθόν μας έμαθε, το έχουμε προσπεράσει. Το τώρα είναι όλη η ουσία της ζωής και το μέλλον θα έρθει από μόνο του. Όταν κανείς αγχώνεται και περπατά στο μέλλον (θεωρία της υπερβατικότητας), χάνει το παρόν. Θα μπορούσαμε εύκολα να παραλληλίσουμε το άγχος με το σκόρο. Σκεφτείτε ένα μικρό, τόσο δα οργανισμό, που τρώει σιγά-σιγά αντικείμενα δικά σας. Ξεκινά με μια τρυπούλα στο καλοκαιρινό σου μπλουζάκι, έπειτα με μια εσοχή στο ζεστό σου πάπλωμα και άμα δεν το προλάβεις, χωρίς να το πάρεις είδηση, όλα σου τα ρούχα έχουν φαγωθεί! Έτσι και το άγχος. Όσο το αφήνεις να σε τραβάει μέσα στον φαύλο κύκλο της ανησυχίας και του πανικού για τα μη υπαρκτά, τόσο σου τρώει την καρδιά. ΕΣΥ τρως την καρδιά σου! «Πόσο πόνο μας έχουν προκαλέσει τα κακά που δε συνέβησαν ποτέ!» Τόμας Τζέφερσον, 1749-1826.

Ελένη Μίχα

-Φοιτήτρια ψυχολογίας 


ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ


Οι άνθρωποι δεν είναι μπερδεμένοι. Τους μπερδεύουν αυτοί που τους λένε ότι δεν είναι φυσιολογικοί. Μέγα λάθος! Μπερδεμένοι και μη φυσιολογικοί ήταν παλιά με τις πεπερασμένες αντιλήψεις και ταμπέλες ματαιότητας που έβαζαν. Τώρα πια οι άνθρωποι τείνουν προς το φυσιολογικό όταν αναζητούν την αυτογνωσία, την αποδοχή και αγάπη του εαυτού τους.

Όσο μεγάλωνα ένιωθα τη ζωή να προσπερνά, κάθε μέρα έχανα την παιδικότητα μου, η αθωότητα ξεθώριαζε. Με τα χέρια κάλυπτα το πρόσωπο μου, κρυβόμουν από τον κόσμο. Το μέλλον σχεδόν αβέβαιο, πάλευε να μου ανοίγει τα μάτια, να ανοίγει παράθυρα σε ορίζοντες πρωτόγνωρους μα συνάμα παράτολμους.

Τι όμορφη που μπορείς να ζωγραφίσεις την ζωή. Φτάνει να το θες... Φτάνει να είναι κάποιος εκεί σε αυτό σου το ταξίδι να σου υπενθυμίζει την ομορφιά του προορισμού και τον στόχο σου! Τα χρώματα που βάζεις στην ζωγραφιά της ζωής σου, χρώματα ευτυχίας, χαράς, κατανόησης, αποδοχής, χρώματα έντονα και ζωηρά!