Gaslighting: Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται;

2020-01-15

Gaslighting είναι ο όρος που χρησιμοποιούν οι ειδικοί ψυχικής υγείας για να προσδιορίσουν ένα είδος συναισθηματικής κακοποίησης, με το οποίο ο θύτης στοχεύει στο να κάνει το θύμα να αμφιβάλει για τον εαυτό του, την μνήμη του και εν τέλει την προσωπικότητα του.

Ο όρος προέρχεται από ενα θεατρικό έργο του Πάτρικ Χάμιλτον του 1938 και λεγοταν "Gaslighiting", καθως και δυο ομώνυμες ταινίες που ακολούθησαν το 1940 και 1944. Στο έργο αυτό ένας άντρας σκαρφιζεται διάφορα κόλπα ώστε να βγάλει την σύζυγό του τρελή, και να την κάνει να αμφισβητεί το μυαλό της.Μάλιστα ελέγχοντας τον φωτισμό με αέριο που υπήρχε τότε απο τον πάνω όροφο έλεγε στη σύζυγό του πως φαντάζεται οτι κλείνει το φως και δε συμβαίνει στην αλήθεια.

Έτσι λοιπόν και στην πραγματική ζωή ο θύτης προσπαθεί να πεισει με κάθε τρόπο το θύμα πως αυτά που λέει δεν συνέβησαν ποτέ,
πως θυμάται λάθος και οτι εχει αυξημένη φαντασία.
Όσο καλή και αν είναι η μνήμη του,
όσο σίγουρος και αν είναι οτι τα θυμάται όλα σωστά,
σταδιακά αρχίζει να αμφιβάλει και να πιστεύει και ο ίδιος πως κάνει λάθος.

Αυτός που κακοποιεί προσπαθεί να γυρίσει την συζήτηση με το μέρος του και να αναδείξει τον θύμα ως θύτη. Συνήθως λέει πως ολα αυτά που λέει το θύμα τα λέει για να τον πληγώσει. Μετά από αυτή την συναισθηματική κακοποίηση ο θύτης μπορεί να αλλάζει θέσεις σε αντικείμενα για να βγάλει το θύμα τρελό. Έτσι λοιπόν χρησιμοποιώντας αναληθή και παραπλανητικά επιχειρήματα και έχοντας συνεχώς άρνηση σε αυτά που ακούει δημιουργεί αντιφάσεις ώστε να προσβάλει την λογική του άλλου.

Πολλές φορές αυτό συνοδεύεται και απο χλευασμό και ειρωνεία ώστε να εξοργίσει το θύμα και αυτήν την οργή να την χρησιμοποιήσει εναντίον του. Συνήθως αυτή η τεχνική χειραγώγησης συναντάται σε ναρκισιστες και κοινωνιοπαθεις. Η τεχνική αυτή μπορεί να συμβεί εναντίον ενός ατόμου αλλα και μιας ολόκληρης ομάδας η και πληθυσμού. Μπορεί να συμβεί απο άντρα η και από γυναίκα και σε οποιοδήποτε περιβάλλον (σχολικό, εργασιακό, οικογενειακό κ.α)

Σύμφωνα με την συγγραφέα ψυχαναλυτή Ρόμπιν Στερν, Ph.D., τα σημάδια που δείχνουν την συναισθηματική κακοποίηση gaslighting ειναι:

  1. Συχνά αισθάνεστε μπερδεμένοι και τρελοί.
  2. Ζητάτε πάντα συγγνώμη για τη μητέρα σας, τον πατέρα σας, τον φίλο σας, το αφεντικό.
  3. Δεν μπορείτε να καταλάβετε γιατί, με τόσα πολλά προφανώς καλά πράγματα στη ζωή σας, δεν είστε πιο ευτυχισμένοι.
  4. Συχνά κάνετε δικαιολογίες για τη συμπεριφορά του συντρόφου σας σε φίλους και οικογένεια.
  5. Βρίσκεστε ότι κρατάτε πληροφορίες από τους φίλους και την οικογένεια, ώστε να μην χρειάζεται να εξηγήσετε ή να δικαιολογηθητε.
  6. Ξέρετε ότι κάτι είναι τρομερά λανθασμένο, αλλά ποτέ δεν μπορείτε να εκφράσετε τι είναι, ακόμα και στον εαυτό σας.
  7. Ξεκινάτε με ψέματα για να αποφύγετε τις υποβαθμίσεις και τις ανατροπές της πραγματικότητας.
  8. Έχετε πρόβλημα να λάβετε απλές αποφάσεις.
  9. Έχετε την αίσθηση ότι ήσαστε πολύ διαφορετικός άνθρωπος - πιο σίγουρος, πιο διασκεδαστικός, πιο χαλαρός.
  10. Νιώθετε απελπισμένοι.
  11. Νιώθετε σαν να μην μπορείτε να κάνετε τίποτα σωστό.
  12. Αναρωτιέστε αν είστε μια αρκετά καλή φίλη/γυναίκα/υπάλληλος/φίλος/κόρη κλπ.

Καλό είναι όταν νιώθουμε πως κάποιος παίζει με τη λογική μας και τη μνήμη μας, να καταλάβουμε τα σημάδια και να αντιδράσουμε εγκαίρως.

Αποστολάκη Κ. Κωνσταντίνα

-Σύμβουλος συνθετικής θεραπείας
-Σύμβουλος ψυχικής υγείας
-Ψυχοθεραπεύτρια


ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ


Όσο μεγάλωνα ένιωθα τη ζωή να προσπερνά, κάθε μέρα έχανα την παιδικότητα μου, η αθωότητα ξεθώριαζε. Με τα χέρια κάλυπτα το πρόσωπο μου, κρυβόμουν από τον κόσμο. Το μέλλον σχεδόν αβέβαιο, πάλευε να μου ανοίγει τα μάτια, να ανοίγει παράθυρα σε ορίζοντες πρωτόγνωρους μα συνάμα παράτολμους.

Τι όμορφη που μπορείς να ζωγραφίσεις την ζωή. Φτάνει να το θες... Φτάνει να είναι κάποιος εκεί σε αυτό σου το ταξίδι να σου υπενθυμίζει την ομορφιά του προορισμού και τον στόχο σου! Τα χρώματα που βάζεις στην ζωγραφιά της ζωής σου, χρώματα ευτυχίας, χαράς, κατανόησης, αποδοχής, χρώματα έντονα και ζωηρά!

Μα νερό να γίνονταν και ανάμεσα από τα δάχτυλα σου να έβρισκαν διέξοδο που το κακό; Τα χέρια σου μια φορά θα τα μούσκευες... θα ένιωθες την γλυκιά δροσιά της προσπάθειας στα ακροδάχτυλά σου... θα σου κόβονταν η ανάσα και εκεί που θα νόμιζες ότι αναπνοή δεν μπορείς να πάρεις και πως ήρθε η ώρα να πεθάνεις...
Αέρας...